തൃക്കാക്കര ശ്രീ വാമനമൂർത്തി ക്ഷേത്രംThrikkakara Vamanamoorthy Temple

എറണാകുളത്തുനിന്ന് ഏകദേശം എട്ട് കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്ക്, കാക്കനാടിനും കുസാറ്റ് ക്യാമ്പസിനും അടുത്താണ് കേരളത്തിന്റെ ഓണക്കഥയുടെ വീടെന്ന് പറയാവുന്ന ക്ഷേത്രം. മൂന്നടിയാൽ ലോകങ്ങൾ അളന്ന്, നല്ലവനായ മഹാബലിയെ വർഷത്തിലൊരിക്കൽ പ്രജകളെ കാണാമെന്ന വാഗ്ദാനത്തോടെ പാതാളത്തിലേക്ക് അയച്ച വാമനനായാണ് മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നത്. 'തിരുക്കാൽക്കര' – പുണ്യപാദം പതിഞ്ഞ സ്ഥലം – എന്നതാണ് പേരിന്റെ വിശദീകരണം. ഏകദേശം നാലടി ഉയരമുള്ള അഞ്ജനശിലയിലെ ചതുർബാഹു വിഷ്ണുവിഗ്രഹം കിഴക്കോട്ട് ദർശനം. വാമനപ്രതിഷ്ഠയുള്ള അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നും തമിഴ് ആഴ്‌വാർമാർ പാടിയ 108 ദിവ്യദേശങ്ങളിലൊന്നുമാണിത്.

എട്ടേക്കറിലധികമുള്ള അതേ വളപ്പിൽ, വാമനക്ഷേത്രത്തോട് ചേർന്ന്, മഹാബലി തന്നെ ആരാധിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയുന്ന ചെറിയ സ്വയംഭൂലിംഗമുള്ള പഴക്കം കൂടിയ ശിവക്ഷേത്രവും അതിന് മുന്നിൽ മഹാബലിക്കായുള്ള സിംഹാസന പ്രതിഷ്ഠയുമുണ്ട്. കേരളമെങ്ങും ഓണപ്പൂക്കളത്തിൽ വയ്ക്കുന്ന കളിമൺ രൂപങ്ങൾക്ക് തൃക്കാക്കരയപ്പൻ എന്ന് പേര് വന്നത് ഈ ദേവനിൽ നിന്നാണ്. 1949 മുതൽ തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിലാണ് ക്ഷേത്രം.

About eight kilometres north-east of Ernakulam, near Kakkanad and the CUSAT campus, is the temple that Kerala's Onam story calls home. Vishnu is worshipped here as Vamana, the dwarf who measured the worlds in three strides and sent the good king Mahabali to the netherworld with a promise that he could visit his people once a year. The name is explained as Thiru-kaal-kara, 'the place of the holy foot'. The idol is a four-armed Vishnu of black stone about four feet tall, facing east, and the temple is one of the very few in India dedicated to Vamana and one of the 108 Divya Desams sung by the Tamil Alvars.

Beside the Vamana temple, in the same compound of more than eight acres, stands an older Shiva temple with a small swayambhu lingam said to have been worshipped by Mahabali himself, and a seat installed for the king before it. The clay pyramids placed on Onam flower carpets across Kerala are called Thrikkakarayappan after this deity. The temple has been under the Travancore Devaswom Board since 1949.

ഭാഗവതത്തിലെ വാമനകഥയാണ് ഐതിഹ്യം: പ്രഹ്ലാദന്റെ പൗത്രനായ മഹാബലി മികച്ച ഭരണാധികാരിയായിരുന്നെങ്കിലും സ്വർഗ്ഗം തന്നെ കീഴടക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; വിഷ്ണു ബ്രാഹ്മണബാലനായി യാഗശാലയിലെത്തി മൂന്നടി മണ്ണ് ചോദിച്ചു. രണ്ടടികൊണ്ട് എല്ലാം അളന്നു; മൂന്നാമത്തേതിന് ബലി സ്വന്തം ശിരസ്സ് കാണിച്ചുകൊടുത്തു. ബലിയുടെ രാജ്യം ഇവിടെയായിരുന്നെന്നും മൂന്നാമത്തെ അടി പതിഞ്ഞത് ഈ സ്ഥലത്താണെന്നും ഓണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാർഷിക സന്ദർശനമാണെന്നുമാണ് കേരളത്തിലെ വിശ്വാസം. കപിലമഹർഷി ഇവിടെ തപസ്സു ചെയ്തെന്നും വിഷ്ണു ഇവിടം വാസസ്ഥലമായി തിരഞ്ഞെടുത്തെന്നും മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം; ക്ഷേത്രത്തിനകത്തെ ചെറിയ കുളം കപിലതീർത്ഥമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നീണ്ട അധഃപതനത്തിന് കാരണമായി പറയുന്ന ഇരുണ്ട കഥയുമുണ്ട്: കദളിപ്പഴം മോഷ്ടിച്ചെന്ന് തെറ്റായി ആരോപിക്കപ്പെട്ട ഒരു ബ്രാഹ്മണബാലൻ മരിക്കുമ്പോൾ ക്ഷേത്രത്തെ ശപിച്ചുവെന്നും, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സായി വടക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്നിധിയുണ്ടെന്നും പറയുന്നു.

ഓണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും പഴയ പരാമർശമെന്ന് കരുതുന്ന ക്രി.വ. 861-ലെ രേഖ ക്ഷേത്രത്തിലുണ്ട്; എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നമ്മാഴ്‌വാർ ഇവിടത്തെ ദേവനെ പാടി. മഹോദയപുരത്തെ ചേരമാൻ പെരുമാൾ ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ചിങ്ങമാസ ഉത്സവം എല്ലാ വീടുകളിലും ആചരിക്കാൻ കല്പിച്ചുവെന്നും, കർക്കടകത്തിലെ തിരുവോണം മുതൽ ചിങ്ങത്തിലെ തിരുവോണം വരെ ഇരുപത്തെട്ട് ദിവസം നാടുവാഴികൾ ഇവിടെ ഒത്തുകൂടിയിരുന്നുവെന്നും, പിന്നീടത് അത്തം മുതൽ പത്തുദിവസമായി ചുരുങ്ങിയെന്നും നാട്ടുചരിത്രം പറയുന്നു. ഏകദേശം പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ രാജാക്കന്മാരും ഊരാളന്മാരും തമ്മിലുള്ള തർക്കങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തെ നശിപ്പിച്ചു; അധിഷ്ഠാനം മാത്രം ബാക്കിയായി. 1921-ൽ തിരുവിതാംകൂറിലെ ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ ക്ഷേത്രം പുനരുദ്ധരിച്ച് പുനഃപ്രതിഷ്ഠ നടത്തി; 1949-ൽ തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ കീഴിലായി; 2014-ലെ നവീകരണത്തിൽ ശിവക്ഷേത്രത്തിന്റെ നിർമ്മിതികൾ പൂർത്തിയായി. 1961-ൽ കേരളം ഓണത്തെ ദേശീയോത്സവമാക്കിയതോടെ തൃക്കാക്കര അതിന്റെ ആചാരകേന്ദ്രമായി.

The legend is the Vamana story of the Bhagavata: Mahabali, grandson of Prahlada, ruled so well that he aspired to heaven itself, and Vishnu came to his sacrifice as a Brahmin boy asking for three paces of land. Two strides covered everything; for the third, Bali offered his own head. Tradition in Kerala holds that Bali's kingdom was here, that the third step fell on this spot, and that Onam marks his yearly visit. A second legend has the sage Kapila doing penance here and Vishnu choosing the place as his abode; the small pond inside the temple is Kapilatheertham. A darker tale explains the temple's long decline: a Brahmin boy wrongly accused of stealing plantains is said to have cursed it as he died, and his shrine as a Brahmarakshas stands in the north-east corner.

The temple's records contain what is often called the earliest mention of Onam, from 861 CE, and Nammalvar sang of the deity here in the eighth century. Local history says the Chera ruler at Mahodayapuram ordered the Chingam festival of this temple to be kept in every home, and that the chieftains of Kerala gathered here for twenty-eight days from Thiruvonam in Karkidakam to Thiruvonam in Chingam, a festival later shortened to the ten days from Atham. From about the twelfth century quarrels between rulers and trustees ruined the temple, until little more than the base remained. Sree Moolam Thirunal of Travancore restored it and reconsecrated the deity in 1921; it passed to the Travancore Devaswom Board in 1949, and the Shiva temple's buildings were completed in a renovation of 2014. When Kerala made Onam its state festival in 1961, Thrikkakara became its ceremonial centre.